Armand van Ommeren
Kerkstraat 56
4854 CG Bavel (NL)
0161-432 451
armand@quadrevisie.nl
KvK Breda 20064173
BTW/VAT/MwSt/TVA:
NL 801791030.B01
Wim Molema
Steenhuis 9
9932 CH Delfzijl
06 543 64 916
wim@quadrevisie.nl
KvK 70691622
BTW/VAT/MwSt/TVA:
NL072252455B02
Terug >

II - Quadrevisie


1. Inleiding
2. Geschiedenis
3. Quad 50 en 303 eindversterkers;
    achtergronden

4. Achtergrond revisies
5. Quad 33/2 voorversterker (Nieuwe informatie)
6. Opzet Quad 33 voorversterker
7. Nieuwe handleiding
8. Quad 303 eindversterker
9. PRIJZEN
10. Verkoop
11. Quad 303 eindversterker
12. Quad 303 QR eindversterker
13. Quad 50E eindversterker
14. Quad FM2 tuner
15. Quad FM3 tuner
16. Quad AM3 tuner
17. Quad 44 voorversterker
18. Quad 405 eindversterker
19. Quad 405 en 405-2
20. Ombouw Quad 405 naar Quad 405-2
21. Quad 405-2 eindversterker
22. Quad 34 voorversterker
22a. Problemen met de Quad 34 voorversterker
23. Quad FM4 tuner
24. Quad 66 systeem
25. Quad 606 eindversterker
26. Quad 306 eindversterker
27. Quad ESL
28. Quad Musikwiedergabe
29. Quad ESL 63
30. Het kopen van een ESL



Inleiding


De revisie van een oude Quad versterker lijkt voor velen een zinloze zaak: de techniek is immers zoveel verder en dus koop je beter een nieuwe? Dat is een misvatting. De techniek heeft zich zeker ontwikkeld maar dan vooral in de verkleining van onderdelen en in de vervanging van transistoren door IC's wat zich vooral kenmerkt door massaproductie die slechts zelden tot kwaliteitsverbetering leidt en meestal juist het tegendeel bereikt.


Gereviseerde 33 en FM3

Achterzijde 33 en FM3







Zeker het geniale ontwerp van Peter Walker en Peter Baxandal van de Quad 33/303 voor/eindversterker combinatie (met eventueel de FM3 tuner ontwikkeld door goede vriend van Peter Walker en audioredacteur van Gramophone Geoffry Horn) die velen nog op zolder hebben liggen, is na revisie nog altijd een topklasse systeem dat de vergelijking met systemen van nu moeiteloos doorstaat en bijna altijd hoorbaar wint. Veel muziekliefhebbers die de revisie hebben laten doen omdat men een nieuw systeem te duur vond, kwamen tot de verrassende ontdekking dat de opgeknapte Quad ook de meeste nieuwe versterkers ruimschoots en hoorbaar de baas is.

Na zo’n jaar of 15 beginnen de prestaties van de apparatuur merkbaar terug te lopen. Dat de gebruiker dat niet altijd in de gaten heeft, komt doordat het een langzaam proces is. Bij uw auto merkt u dat meestal ook niet, maar direct na een grote beurt loopt hij weer merkbaar beter. Bij elektronica speelt dat ook een rol.
Of het apparaat veel is gebruikt, speelt nauwelijks een rol. Pas nog had ik een geheel nieuwe Quad set, nooit gebruikt en in de originele verpakking, 40 jaar op zolder gestaan, maar toch aan een grote beurt toe: uitgedroogde condensatoren, verlopen weerstanden, gecorrodeerde schakelaars.
Vooral de eindversterker heeft daar last van omdat daar de grootste stromen lopen; die levert het vermogen aan de luidsprekers. Van alle Quad eindversterkers is de Quad 303 daarvoor het minst gevoelig omdat deze een gestabiliseerde voeding heeft die dat voor een deel maskeert. Ook verdwijnen in deze stabilisatie vrijwel alle vervuilingen in het lichtnet waarvoor sommige bedrijven kostbare filters verkopen. De Quad 405 (306, 606 en opvolgers) hebben geen gestabiliseerde voeding, net als talloze versterkers uit het Verre Oosten en daar lopen deze lichtnetstoringen vrijwel ongehinderd de versterker in. Eén van de vele redenen waarom de Quad 303 hoorbaar de beste Quad versterker is. Met de moderne communicatie, dimmers en andere nevenfuncties via het lichtnet lijkt het net meer op een telefoonkabel dan op een schone stroomleverancier!

Na zo’n jaar of 15 – ongeacht het gebruik – begint de kwaliteit merkbaar terug te lopen en wordt het tijd voor een grote beurt: condensatoren zijn uitgedroogd, veel weerstanden verlopen en de oorspronkelijke instelling is totaal zoek. Geniaal is wel dat juist de Quad 303 eindversterker altijd verloopt naar de veilige kant, nooit in de richting van overbelasting. Wel dient men er rekening mee te houden dat een Quad 303 die meerdere jaren niet is gebruikt, niet zomaar weer in bedrijf mag worden gesteld. Daarmee kan niet alleen de versterker zelf zware schade oplopen, maar lopen ook de aangesloten luidsprekers ernstig gevaar!

De afwijkingen van oudere apparatuur en speciaal Quad zijn hier overbekend en daarom werken wij met vaste prijzen voor het vervangen van alle onderdelen waarvan we weten dat ze daar aan toe zijn. Na die vervanging wordt de versterker of tuner getest en wordt de vervorming gemeten. Zou er dan nog iets moeten worden vervangen dan gebeurt dat alsnog zonder prijsverhoging. Uitzonderingen zijn de voedingstrafo’s en een totaal versleten toetsenblok van de Quad 33 voorversterker; dat wordt dan afzonderlijk bekeken en besproken.

Waarom Quad en geen ander merk? Dat laat zich vrij simpel verklaren. In de eerste plaats gebruikte Quad overwegend standaard onderdelen waarvoor ook nu nog vervangende onderdelen te vinden zijn. Fabrikanten in het Verre Oosten hebben de gewoonte om niet alleen elke drie maanden met iets nieuws te komen of ongemerkt behoorlijke wijzigingen in een product aan te brengen, maar ook voor elke wijziging nieuwe onderdelen te ontwikkelen. Dat levert twee grote problemen op: na een aantal jaren zijn zulke onderdelen absoluut niet meer te krijgen en de documentatie (àls die er al is!) klopt zelden met het apparaat dat voor je staat. En dan zijn er nog fabrikanten die na de wettelijke verplichting om zeven jaar service te verlenen de unieke onderdelen die men nog in voorraad heeft, vernietigen. Als gezegd, voor Quad zijn vrijwel alle onderdelen of equivalenten, soms met wat moeite, nog te vinden. En voor die paar die echt niet te krijgen zijn, hebben we andere oplossingen gevonden, die meestal nog beter zijn ook.


Gereviseerde 33-303-FM3



Dat brengt me ook op het punt ‘originaliteit’. De huidige importeur schermt met de stelling dat de kwaliteit van Quad is te danken aan het gebruik van originele door Quad ‘geselecteerde’ onderdelen. Dat lees je ook bij veel andere merken: speciaal geselecteerde componenten. Gewoon onzin! Uiteraard worden ze geselecteerd maar doorgaans niet op kwaliteit maar op prijs! Quad gebruikte bijna altijd de goedkoopste onderdelen die men kon vinden en je komt dan ook allerlei merken en soorten tegen. De term 'origineel' is dan ook een loze kreet: want wàt is origineel? Zo heeft men jarenlang de klanten en de handel geteisterd met slechte potmeters (op laag niveau hoor je maar één kanaal); ze waren niet alleen van Engels fabrikaat, maar vooral goedkoop. En die vele duizenden roodbruine condensatoren met aluminium draadjes die niet hechtten aan het soldeer en die je zó uit de print kon trekken? Of het Rifa denderfilter op de netschakelaar dat altijd ontplofte en toch steeds weer werd toegepast? Spaar me die originelen!


Gereviseerde 405 eindversterker

Gereviseerde 34 voorversterker voorzijde





Het is puur aan het geniale ontwerp van de 33/303/FM3 te danken dat het nog steeds zo geweldig werkt en zeer ruime marges in de toegepaste onderdelen toelaat. Wat niet wegneemt dat betere onderdelen nog wel enige winst opleveren, vooral de veel betere (en kleinere) condensatoren van tegenwoordig geven een duidelijk hoorbare verbetering. Bij revisie worden eersteklas onderdelen gebruikt: de weerstanden zijn alle metaalfilm typen met een tolerantie van 1% (oorspronkelijk koolweerstanden met 20% tolerantie). Het andere uiterste, de duurste onderdelen die je kunt vinden met gouden opdruk is ook weer niet nodig: boven het optimale niveau voegt het niets meer toe.

Garantie
Het is lastig voor oude apparatuur iets over garantie te zeggen. In beginsel heeft u altijd garantie waarvan slechts twee zaken zijn uitgezonderd: de voedingstrafo’s en de druktoetsen van de Quad 33 voorversterker. Voor de garantie geldt geen periode – ook na 3 jaar geldt dit nog, maar de wijze waarop het apparaat is behandeld. Zou na b.v. 2 jaar een transistor de geest geven, dan wordt deze gratis vervangen. Het gaat hierbij altijd om de redelijkheid; ik ga zeer ruimhartig met de garantie om.

LET OP: wanneer u of uw reparateur denkt onderbrekingen of kraken zelf wel even op te kunnen lossen: het gebruik van contactspray is het domste wat u kunt doen! Het middel is erger dan de kwaal: na korte tijd lopen de druktoetsen vast en het gekraak is erger dan voorheen. Schoonmaken is veel werk, soms onmogelijk en dus duur!


Geschiedenis en achtergronden: het begon met buizen


De buizen eindversterker Quad II was (en is) een heel goede eindtrap, maar op zich niet zo heel erg bijzonder; op de uitgangstrafo na, die was bijzonder goed. De prijs was echter relatief aantrekkelijk en het feit dat voor stereo twee exemplaren nodig zijn heeft ook wel iets: je kunt dan bij elke luidspreker een eindtrap plaatsen. De Radford buizen eindversterker STA 25 (er was ook een mono versie MA 25) was echter duidelijk de meerdere van de Quad II en terecht een stuk duurder. We spreken dan van eind jaren vijftig, begin jaren zestig. In die tijd heb ik verscheidene Radfords nagebouwd (2 x 15 watt met EL 84 en Philips AD 9058 trafo’s). Een subliem ontwerp. Lees het verhaal van Jan Kool uit Radio Bulletin over de Radford STA 25 dat van veel inzicht getuigt, elders op de site.


Radford STA 25

Quad II





De bijpassende buizen Quad SC 22 voorversterker werd uit de eindtrap gevoed en was de enige (zover mij bekend) die geschikt was voor alle bestaande correcties voor platen (elk platenmerk had zijn eigen correctie!) wat hem zonder meer uniek maakte. Toch ook hier: die aanpassingen waren al lang niet meer nodig, maar werden gewoon gehandhaafd omdat men niet innoveerde. Andere zaken als Tape Monitor werden vanwege dezelfde oorzaak ook niet doorgevoerd. Er zijn een paar mensen waar u voor restauratie van de oude Quad buizen apparatuur terecht kunt. Quad Musikwiedergabe in Gering, bij Koblenz en in Nederland is Willem Visser in Leiden (Gevamp Revisie) zeer actief – 071 531 54 39.


Quad QC 22

AM Tuner

FM tuner





De nieuwe tijd – Transistoren


In de loop van de jaren zestig kwamen de eerste transistorversterkers op de markt die door techneuten werden geprezen, maar muziekliefhebbers haalden er hun neus voor op – en terecht. Ik weet nog heel goed dat mijn zelfgebouwde Fidelio versterker (Amroh – 2 x EL 84 – 10 watt) door mijn technische vrienden minachtend werd afgeschilderd als een erfstuk van de familie Flintstone en dat zij de Robijn – de transistor opvolger van de Fidelio – de hemel in prezen. En die Robijn was in een vergelijking echt niet om aan te horen… Pas veel later leerden we dat crossover vervorming daarvan de oorzaak was en dat zag je in de cijfers niet terug. Later, toen je beter wist waar je naar moest kijken, kon je het in de metingen heel goed vinden! Hoe dan ook, hóórbaar was het wis en zeker!!


Amroh Fidelio II versterker - Met dank aan Hein Beugels

Amroh Robijn versterker - Met dank aan Hein Beugels





De Quad 303 eindversterker was één van de eerste eindtrappen met transistoren die niet alleen even goed, maar zelfs beter klonk dan de Quad buizen eindtrappen, zelfs beter dan de Radford! Zie ook de testen van Jan Kool en Jan de Kruijff elders op de site.


Quad 50 en 303 eindversterkers


Het geniale van Quad zat vooral in de tripletten in de 303 eindversterker en de eenvoud van de 33 voorversterker. Deze set kwam uit in 1967 en is nog steeds het beste product dat Quad ooit heeft geproduceerd. Hij kan na revisie nog altijd wedijveren met moderne versterkers.

De Quad 33/303 werd geproduceerd van begin 1967 tot begin jaren tachtig en al die tijd heeft Quad niets gedaan aan innovatie; dat deed men daar eigenlijk met geen enkel product. Dat is jammer omdat bij het oorspronkelijke ontwerp een aantal beperkingen bestonden die een paar jaar later hadden kunnen worden opgelost. Was men enerzijds zeer zorgvuldig in het ontwerp en in de keuze van de benodigde transistoren, legio praktische problemen zoals de kwaliteit en de waarde van de overige onderdelen hadden niet de interesse van Peter Walker en al helemaal niet van zijn zoon Ross.

Er kan niet genoeg op worden gewezen dat de kwaliteit van deze Quad producten niet in de kwaliteit van de onderdelen en de productie zat – integendeel – maar in de superieure ontwerpen van o.a. Peter Walker en Peter Baxandall. Opmerkingen over het gebruik van ‘originele onderdelen’ zijn daarom ook lachwekkend: dankzij het geniale ontwerp kon vrijwel alles worden toegepast zonder dat het resultaat om zeep ging. Dat het met betere onderdelen nog wel wat beter kon, wordt na innovatie bij Quadrevisie duidelijk gemaakt. Bij voorkeur dus niet origineel zou ik zeggen. Lees daarvoor het schokkende relaas van Ross Walker in het boek van Ken Kessler “The Closest Approach”. Een geweldig boek overigens, dat helaas niet meer verkrijgbaar is.


Boek: Closest Approach



De fabriek heeft zeker voor wat de 33/303 betreft, maar ook in de buizen Quads, dus nauwelijks geïnnoveerd. Later, bij de 34, 44 en 405 deed men dat wel, maar ook mondjesmaat en meer onder invloed van de verkrijgbaarheid van bepaalde zaken of grote problemen en sowieso volstrekt onvoldoende. Bij de luidsprekers was het effect ervan nog veel dramatischer.

Eén van de beperkingen in het begin van de productietijd van de 33/303 was de kwaliteit en de capaciteit van de elektrolytische condensatoren – kortweg elco’s. In de voeding en uitgangen van de 303 zaten oorspronkelijk 4 stuks met een capaciteit van 2000 uF; grotere pasten stomweg niet in de kast. En die kast is identiek aan de 50E mono eindversterker, een voortreffelijk product dat kort vóór de 303 het levenslicht zag.


Quad 50



De Quad 50 is exact even groot als de Quad II buizen eindtrap en heeft eigenlijk ook het concept van een buizen versterker; hij heeft ook een uitgangstranformator. En ik verdenk er Quad nog steeds van dat de 50 oorspronkelijk was bedoeld als opvolger van de Quad II buizen eindtrap. Na veel problemen met de eerste serie van de 50 liep de verkoop redelijk maar onvoldoende om de Quad II buizen eindtrap te verdringen. Pas daarna werd de 50E geboren die was omgebouwd naar een universele industrie versterker van voortreffelijke kwaliteit. Doordat de 303 geen uitgangstrafo had, paste deze stereo eindversterker mooi in de kast van de 50 en zo geschiedde.

De 50 serie (er zijn vele varianten van de 50) en de 303 zijn mechanisch vrijwel identiek. Op de plaats waar bij de 50E de uitgangstrafo zit, heeft de 303 vier grote elco’s. En tussen de elco’s en de voedingstrafo zit de gelijkrichter. In de gehele productie periode van de 303 (van 1967 tot 1984) is eigenlijk maar één grote wijziging doorgevoerd en dat is een verandering van de layout van de versterkerprintjes en dat gebeurde al vrij kort na de introductie. Oh ja, later keerde men de stand van de elco’s om, zodat, àls ze de geest gaven, de rommel niet naar beneden over de printjes werd uitgestort, maar omhoog uw kamer in...


Achtergronden van de revisie/innovatie


Bij het reviseren van de Quad 303 lopen we die achterstand – zeg maar gemiste kans – zoveel mogelijk in. Hoewel het geniale ontwerp uiteraard intact wordt gelaten, worden in praktische zin de nodige aanpassingen doorgevoerd. De elco’s en de gelijkrichter worden verwijderd en vervangen door een door Quadrevisie ontwikkelde epoxie printkaart (PCB) waarop de nieuwe elco’s, de gelijkrichter, de stabilisatie en de weerstand voor het ledje een plaatsje vinden. Oorspronkelijk zat de stabilisatieprint onder de trafo, nu heeft hij een plaats gevonden naast de nieuwe gelijkrichter. Bijkomend voordeel is dat de nieuwe bedrading dikker en korter is en rechtstreeks van de print naar de luidsprekeruitgangen en de trafo kan. Bovendien is de bovenzijde van het chassis nu open wat de koeling van de twee driver printkaarten onderin ten goede komt.


Voedingseenheid 303 op chassis



De tweede stap bij revisie is het aanbrengen van een door Quadrevisie ontwikkelde print op het koelblok waarop de bedrading en de voedings- en eindtransistoren worden gesoldeerd. Daarmee zijn ook alle problemen van eerdere of toekomstige reparaties en slechte verbindingen en/of kortsluitingen opgelost.


Koelblokprint 303 op koelblok



Dan volgt het reviseren van de beide versterker printjes waarop alle koolweerstanden van 20% tolerantie worden vervangen door metaalfilm weerstanden met een tolerantie van 1%, alsmede de kleine elcootjes, de instelpotmeters en zonodig de overige onderdelen.


Oud en nieuw stabilisatie printje



Soms is niet alleen de stabilisatie print geblakerd, maar zijn ook de beide versterker printjes behoorlijk aangetast en dan worden die ook vervangen door nieuwe epoxie exemplaren ontwikkeld door Quadrevisie met een paar aanpassingen waar men destijds in de fabriek al om vroeg maar die nooit werden gerealiseerd. Uiteraard worden die van geheel nieuwe onderdelen voorzien. Deze printjes hebben bredere sporen en een aantal zwaar belaste onderdelen hebben hier wat meer ruimte.

Gereviseerd 303 printje en nieuw printje



Hieronder een overzicht. Alle standaard prijzen zijn ongeacht defecten, inclusief onderdelen, arbeidsloon en BTW. Er zijn een paar uitzonderingen – brommende voedingstrafo van de 405 bijvoorbeeld – maar in zo'n geval wordt contact met u opgenomen. U kunt bij ons altijd op afspraak terecht, ook 's avonds en in het weekeinde. Bel Armand van Ommeren op 0161 - 432451 of mail armand@quadrevisie.nl voor meer informatie of om een afspraak te maken. Ik zie u graag.



Quad 33 Voorversterker

Moderator: Armand van Ommeren 0161 432451 / armand@quadrevisie.nl | Nieuwe informatie

De complete Quad 3-set: Voorversterker 33, Eindversterker 303 en tuner FM3



Introductie 1967
Geproduceerd tot 1982
Totaal aantal 120.000 (cijfers uit het voortreffelijke boek van Kenn Kessler “The Closest Approach”)
In Nederland ca. 11.000 verkocht


Een gereviseerde Quad 33 voorversterker



De Quad 33 voorversterker moet worden gezien als de transistor opvolger van de buizen QC 22 voorversterker uit de jaren vijftig. Op die nieuwe voorversterker werd jaren met grote spanning gewacht. Ik kan me als de dag van gisteren herinneren dat Huib Geurink en ik bij Stuut en Bruin ergens in 1967 de eerste Quad 33 uit de doos haalden. Groen tempex en oranje toetsen! Zelden was de teleurstelling zó groot. Hoe bedènk je het! Veel later vertelde iemand mij dat die kleurstelling had te maken met de vloerbedekking en het haardkleedje in huize Walker – ja, Peter Walker de eigenaar en ontwerper (samen met een paar anderen waaronder Peter Baxandal) van de Quad 33/303 – hoe simpel kan het zijn… PS: zelfs als het onzin zou zijn, is het toch een leuke verhaal!

De Quad 33 is simpel maar geraffineerd van opzet, klein en gemakkelijk te bedienen. Kenmerkend detail is de klankregeling/filterschakeling die min of meer direct van de buizen voorganger is overgenomen. Vervorming en ruisafstanden zijn uitstekend, zeker voor deze prijsklasse. Na revisie zijn die cijfers nog wat beter. Beperkingen gelden het aantal ingangen (4) en het ontbreken van een hoofdtelefoonuitgang.


Opzet Quad 33 voorversterker


Het oude binnenwerk van de Quad 33 zonder voeding en insteekkaartjes



De opzet van de Quad 33 is eenvoudig: centraal zijn twee schakelblokken die beide op een afzonderlijke print (PCB) zijn gemonteerd. De grootste print herbergt de bronkeuze schakelaars en de mono-stereo functies; de kleinste de schakelaars voor de klankregeling en het filter.

Onderzijde met de beide printen



Op de grootste bevinden zich ook drie connectoren voor insteekkaartjes: de RIAA versterker voor de platenspeler en de daarmee verbonden de Disc Adapter en de Tape Adapter. De versterker bevindt zich inwendig rechtop achter de volumeregelaar, de beide andere liggen plat en zijn op de achterzijde bereikbaar. De Disc Adapter is vierkant en kan zo op vier manieren worden ingestoken: twee zijden, M1 en M2, zijn bestemd voor magnetische pickups (MM, géén MC) met verschillende gevoeligheden; M1 is gevoeliger dan M2. Verder C1 voor keramische pickups die tegenwoordig alleen nog antiquarisch voorkomen en de laatste S1 is vrijgelaten voor toekomstige ontwikkelingen. Deze laatste wordt door mij gebruikt om aan te passen voor CD of DAC, praktisch voor hen die geen platenspeler meer gebruiken. De eveneens plat gemonteerde Tape Adapter past aan op alle soorten band- en cassetterecorders, DAT en MD recorders. Die aanpassingen waren begin jaren zeventig een probleem en dus belangrijk, maar dat is al lang voorbij en zijn inmiddels volstrekt overbodig. Bij revisie kan ook worden gekozen voor een nieuwe Tape Adapter die al die aanpassingen mist en alleen de tegenwoordig gebruikte bezit. Wel handig zijn de gescheiden aansluitingen voor opname en weergave en die blijven dan ook gehandhaafd.

Disc Adapters met vergulde en niet vergulde contacten



De kleinere print van de klankregeling en het filter heeft twee connectoren voor de beide versterkertjes rond de klankregeling en de uitgang. Op deze print bevinden zich ook de twee spoeltjes van het filter. Deze zijn horizontaal aangebracht waardoor de rechter zijde van de voorversterker gevoelig is voor het bromveld van een ander apparaat als hij daar op wordt gezet; dat verklaart waarom alle ingangen brommen wanneer de Quad 33 op de FM3 tuner wordt gezet: dan zitten deze spoeltjes precies boven de voedingstransformator van de FM3. Andersom – FM3 bovenop – geeft geen probleem.

De beide spoeltjes van het filter



Na zo’n veertig tot zelfs ruim vijftig jaar trouwe dienst is de Quad 33 wel toe aan een grondige opknapbeurt. In de eerste plaats is de gevoeligheid van de versterker veel te groot voor de moderne bronnen (uitgezonderd platenspeler) en deze dient te worden teruggenomen. Die gevoeligheid is bij bijna alle versterkers, ongeacht het fabricaat, veel te groot waarvan ik het waarom nooit heb begrepen; men maakt zich druk om de meest idiote en pervers onbelangrijke zaken, maar zoiets essentieels wordt genegeerd! Dat terugnemen van de gevoeligheid heeft als voordeel dat de volumeregelaar verder open kan wat prettiger regelt en het vaak ongelijke eerste stuk van de slag vermijdt; als de versterker zacht staat, hoor je vaak maar één kanaal. Quad heeft altijd als uitgangspunt gehad dat het maximum vermogen van de aangesloten eindversterker moet worden bereikt wanneer de volumeregelaar geheel open staat en niet ergens halverwege of nog eerder. Voor de platenspeler klopt dat bij de Quad 33 ook aardig en ook voor de bijpassende Quad FM3. Voor de andere ingangen klopte dat misschien een beetje toen de 33 uitkwam in 1967, maar al snel was dat verleden tijd. Sinds de komst van cassettedecks en CD-spelers in de jaren tachtig moeten de Tape en Radio 2 ingangen signalen van ca. één tot meer dan twee Volt (= 1000 tot 2000 mV) verwerken wat een beetje veel is voor ingangen die berekend zijn op pakweg 0,1 V (= 100 mV), een verschil van een factor tien! Niet dat de Quad 33 daarvan overstuurd raakt, hij kan dat moeiteloos aan, maar het regelt zo lastig en geeft vervelende sprongen in sterkte wanneer van de ene bron naar de andere wordt omgeschakeld.

Terzijde: de volumeregelaar is geen vermogensregelaar.

De volumeregelaar regelt de versterkingsfactor, om na versterking te komen tot een uitgangsniveau van 0,5 V (500 mV) dat de Quad 303 (of 405) nodig heeft om zijn maximale vermogen te bereiken. Als we uitgaan (bij klassieke muziek of jazz) van een gemiddeld niveau van -20 dB dan ligt de uitgangsspanning van een CD-speler op zo’n 200 mV zodat slechts een versterking van 2,5 maal nodig is om aan die 500 mV voor de eindversterker te komen. En aangezien vrijwel niemand het maximale vermogen gebruikt maar gemiddeld niet verder komt dan een watt of 5 (of minder) kunnen we stellen dat eigenlijk helemaal geen versterking nodig is, vaak zelfs verzwakking. En dat lukt gebrekkig met deze (en vele andere!) voorversterker in de originele opzet.

Een ander typisch Quad kenmerk is de netschakelaar op de volumeregelaar, zodat je altijd vanzelf het volume terugneemt bij het uitschakelen en met nul volume start. Van het voordeel van dat laatste ben je voorgoed overtuigd wanneer je een keer ’s avonds laat als iedereen slaapt zo zachtjes mogelijk thuis komt en de versterker met een drukknop aanzet en een oorverdovende herrie de kamer vult ; iedereen rechtop in bed! Waarom men dat met moderne elektronica niet elegant oplost, moet u mij niet vragen; men spreekt liever over kabels of laat zaken weg tegen meerprijs (klankregeling). Stereo volumeregelaars met schakelaar zijn nergens meer te vinden, helaas, ik heb er nog een flink aantal in voorraad, maar het houdt een keer op….

Op de trafo is een nieuwe print gemonteerd met nieuwe onderdelen.



Op de voedingsprint die op de voedingstransformator is bevestigd, zit behalve de gelijkrichting en afvlakking bij de oudere exemplaren nog een extra spanning van 5 V die is bedoeld voor het inschakelen van aangesloten apparatuur. Bij mijn weten door Quad zelf nooit gebruikt en later dan ook weggelaten. Bij revisie wordt deze niet meer aangesloten. Heeft u hem wèl nodig, dan kan dat worden aangepast (zonder extra kosten).

De nieuwe ALPS volumeregelaar met dubbelpolige netschakelaar voor de Quad 33.



Al vele jaren is de volumeregelaar met schakelaar niet meer leverbaar en ook andere fabrikanten leveren geen product dat een alternatief zou kunnen zijn. Het enige alternatief is mij te goedkoop en gebruik ik niet graag. Daarom werd gezocht naar een andere oplossing. De potmeters van de Japanse fabrikant ALPS hebben een zeer goede naam, maar die zijn niet leverbaar met schakelaar. En die schakelaar moet volgens de Europese veiligheidseisen ook nog eens dubbelpolig zijn. Uiteindelijk is het gelukt deze uitstekende potmeters van een dubbelpolige schakelaar te voorzien. Bij revisie kan deze potmeter worden ingebouwd voor € 75 extra (incl. BTW). Inbouw achteraf of zonder revisie komt op € 100 (incl. BTW).

In de nieuwe Quad 33/2 wordt ook een nieuwe gestabiliseerde voeding gebruikt die ingesteld wordt op 16 V. Deze voeding levert ook de spanning voor het LEDje dat het oude lampje vervangt.



Achter de ALPS volumeregelaar zijn op het printje twee microschakelaars gemonteerd die de netspanning dubbelpolig in/uit schakelen. Op de foto's zijn ook de gestabiliseerde voeding en de aangepaste bedrading zichtbaar.



Deze nieuwe volumeregelaar kan in elke Quad 33 worden toegepast, net als de nieuwe schuif voor balans, hoewel de oude balansregelaar uitstekend kan worden hersteld, wat bij revisie standaard wordt uitgevoerd.



I - Standaard revisie - € 245

Een gereviseerde Quad 33.



- Vervanging voedingsschakeling en denderfilter en verhoging van de voedingsspanning naar 16 V (was 12 V) zonder de extra 5 V.
Mocht deze nodig zijn dan kan daarin worden voorzien.
- Vervangen oude insteekkaartjes zonder vergulde contacten door betere met vergulde contacten.
- Schoonmaken van de schakelaars en balansregelaar en eventueel vervangen van de volumeregelaar en klankregelaars.
- Aanpassen van sommige waarden van weerstanden en condensatoren en vervanging van alle transistoren.
- Vervangen van alle elcootjes en transistoren en aanpassen van de ingangsimpedantie van de pickup ingang.
- Terugnemen van de gevoeligheid van alle ingangen zodat het maximale vermogen van de eindversterker (ongeveer) wordt bereikt bij geheel opengedraaide volumeregelaar.
- Verzwakken van de Radio 2 ingang voor gebruik met CD-speler, DAC of iPod. Dezelfde verzwakking wordt aangebracht op de S1 zijde van de Disc Adapter, zodat die positie identiek is aan de Radio 2 ingang. Eventueel vervangen van de Tape Adapter door een exemplaar zonder instellingen.
- In alle gevallen waarin onvoorziene zaken opduiken die tot prijsverhoging kunnen leiden, wordt contact opgenomen.



II - Standaard met Cinch aansluitingen - € 345

Op de plaats van de overbodig geworden klepjes, zijn twee stel cinch ingangen aangebracht voor CD en PU.



- Zoals al vaak betoogd, zijn de cinch pluggen – ook RCA, Revox of tulp genoemd – niet modern maar antiek: ze stammen van vóór de Eerste Wereldoorlog en zijn ook nooit bedoeld geweest voor geluid maar voor hoogfrequent verbindingen. Ze zijn berucht vanwege kraakstoringen en niet voor niets kwam men in Duitsland in de jaren vijftig met de DIN pluggen. DIN pluggen hebben o.a. het voordeel dat bij slecht contact uitnemen en weer insteken voldoende is om het probleem op te lossen. Het zijn namelijk “schraapcontacten” waar cinch pluggen “knelcontanten” zijn waar altijd corrosie tussen komt. Het vervangen van DIN door cinch is daarom onverstandig, maar…. Veel platenspelers, juist de betere, hebben vaak dikke signaalkabels die op geen enkele manier in een DIN plug kunnen worden gewurmd. De oplossing lijkt een verloopsnoertje, wat voor lijnniveau prima is, maar bij platenspelers erger dan de kwaal en het resultaat is gekraak en brom. Hetzelfde doet zich voor bij dikke kabels voor de CD-speler e.d. die evenmin in een DIN plug te monteren zijn. En als je een paar honderd euro (sic!) voor een kabeltje van 60 cm hebt uitgegeven, wil je het gebruiken ook. En bij zo’n bedrag hoor je het natuurlijk ook… Om die beide redenen kan de Quad 33 worden voorzien van twee stel cinch ingangen op de plaats waar oorspronkelijk de beide klepjes voor de Disc en Tape Adapters zaten. Die twee adapters zijn al jaren overbodig en worden dan inwendig vervangen door nieuwe kleinere exemplaren met een vaste instelling. Die instellingen kunnen door mij indien nodig nog worden aangepast, maar niet meer door de gebruiker.



Schakelaars en print connectoren

Duidelijk zijnde glazig witte plastic connectoren te zien waar de vijf insteekkaartjes in worden gestoken.



Zoals eerder gezegd, vormen de schakelaars na al die jaren het grootste probleem. Tweede probleem vormen de connectoren voor de insteekkaartjes, waarbij aangetekend wordt dat de oude witte connectoren in de eerste serie van de Quad 33 met blikken contacten de tand des tijds doorgaans beter hebben doorstaan dan de op het oog veel betere zwarte en blauwe of groene connectoren met vergulde contacten. Oude insteekkaartjes zonder vergulde contacten worden standaard zonder meerprijs vervangen door nieuwere mèt vergulde contacten.

De oude insteekkaartjes met niet vergulde contacten. Worden standaard verruild voor exemplaren mèt vergulde contacten.



In beide gevallen leidt de slijtage van de contacten tot spontane uitval van kanalen. Contactolie of -spray is het ergste wat u kunt doen, het helpt even en komt dan dubbel zo erg terug – geldt ook voor potmeters. Soms komt het signaal terug wanneer een paar maal op de toetsen wordt gedrukt, maar dat is slechts tijdelijk. Uiteindelijk moeten de druktoetsen en/of de connectoren worden vervangen. En dat is niet eenvoudig, noch goedkoop.

De oorspronkelijke druktoetsen – Schadow Serie F – zijn al vele jaren niet meer leverbaar. Zouden ze wel leverbaar zijn, dan nog is het een lastige zaak: het is ondenkbaar dat de printen het verwijderen van de toetsen zouden overleven, vooral de bronkeuze/mono schakelaars zitten opgesloten tussen twee printen en het demonteren is lastig en loopt zelden goed af. Die constructie maakt het vrijwel onmogelijk de schakelaars schoon te maken. Ik heb in het begin de kleinste van die printen laten namaken om dat toch mogelijk te maken, wat al na korte tijd werd losgelaten omdat de schakelaars met schoonmaken toch niet waren te redden. En als vervanging niet beschikbaar is, helpt die hele exercitie totaal niets. Vervangen door schakelaars uit andere exemplaren is ook uitstel van executie.

De twee nieuwe printen met nieuwe connectoren en gewijzigde signaalweg om onderbrekingen te voorkomen.



Beide schakelprinten zijn in aangepaste vorm opnieuw geproduceerd op epoxie materiaal en met wijzigingen zodat de hiervoor gesignaleerde problemen niet meer optreden. Daarvoor werd de signaalweg veranderd: in de oorspronkelijke opzet werden veel zaken technisch ondervangen, deels vanwege de oude kritiek op de voorganger, de beroemde Quad QC 22 voorversterker, die leidden tot een ongelofelijk ingewikkelde signaalloop waarbij vaak wel zes schakelaars per kanaal in serie staan. Ook de technisch juiste, maar hopeloos ingewikkelde mono schakeling van de Radio 1 en Tape ingangen is in praktische zin vragen om problemen. In de destijds nieuw gemaakte printen zijn die oplossingen over boord gegooid en worden alle functies gerealiseerd met minimaal twee schakelaars parallel, zodat de kans op onderbrekingen ook op lange termijn, vrijwel wordt uitgesloten.

Toch heb ik dat weer losgelaten.

Ik kan uiteraard beide printen afzonderlijk vervangen met als gevolg dat de kans groot is dat na vervanging van de één, een paar jaar later de tweede aan vervanging toe is. Dat jaagt niet alleen de gebruiker op kosten, maar mij ook omdat het vervangen van één print bij een revisie vrij gemakkelijk is mee te nemen, maar een paar jaar later de hele boel weer slopen om de tweede te vervangen kost onevenredig veel tijd. Ik bedacht dat het simpeler en uiteindelijk goedloper is om in één keer beide printen te vervangen. Bovendien scheelt het een hoop ergernis. Wat ligt dan meer voor de hand dan beide printen combineren tot één nieuw moederbord?

Daar kwam nog bij dat ik inmiddels een leverancier had gevonden van vergelijkbare schakelaars die uitstekend bruikbaar zijn voor de Quad 33, behalve dat het raster van de printcontacten anders is waardoor sowieso nieuwe printen zouden moeten worden gemaakt. Besloten werd toen beide printen te vervangen door één nieuwe en daar meteen de Disc Adapter en de Tape Adapter op te integreren. Voor de omschakeling van de gevoeligheid van de PU ingang, werden twee dipswitches – als in computers – toegepast. Deze zijn alleen inwendig tegen de achterzijde bereikbaar.

Een Quad 33/2 in aanbouw met de nieuwe print in originele opzet.



De volgende stap was het ontwikkelen van een nieuwe achterzijde waarin de cinch aansluitingen voor CD en PU zijn opgenomen, alsmede een omschakelaar voor PU en AUX zodat altijd vier ingangen ter beschikking staan, ook wanneer de PU nooit of zelden wordt gebruikt.

De nieuwe Quad 33/2 met zes ingangen in aanbouw – de drie kaartjes zijn nu vast verbonden met het moederbord.



Detail Quad 33



De recente laatste stap is aanpassing van het nieuwe ‘moederbord’ voor zes ingangen. Gebruik makend van de opzet met vier DIN ingangen en twee stel cinch ingangen èn van het feit dat de twee mono toetsen door vrijwel niemand worden gebruikt, werd de stereo toets verplaatst en worden nu de mono links en mono rechts toetsen gebruikt voor de ingangen AUX 1 en AUX 2. Deze ingangen hebben in principe dezelfde gevoeligheid als de CD ingang; aanpassing is in overleg mogelijk. Tevens werd de uitgang verplaats naar wat vroeger de Disc ingang was, zodat alle ingangen mooi en duidelijk bij elkaar zitten en werd de lichtnetuitgang Amerikaanse stijl vervangen door een Europese uitgang. Ook werd de massaverbinding voor de platenspeler verplaatst: zit nu naast de PU ingang. De gescheiden aansluitingen voor opname en weergave van een recorder werden gehandhaafd.
Een laatste verfijning is de vaste montage van de overgebleven drie insteekkaartjes. In plaats van de voorheen gebruikte connectoren, worden de kaartjes nu vast in het moederbord gesoldeerd, waarmee kraak en zucht storingen tot het verleden behoren.

Nieuwe achterzijde met zes ingangen en verplaatste uitgang.



Op de nieuwe Quad 33/2 wordt een schuifregelaar voor balans gemonteerd.



Voor deze opzet is een nieuwe achterzijde gemaakt waarop duidelijke indicaties staan van de ingangen en de aansluitingen van alle connectoren. Het is echter ook mogelijk de nieuwe opzet toe te passen zonder aan het originele uiterlijk iets te veranderen. Dat geldt zowel voor de voorzijde als voor de achterzijde. Al met al ontstaan de volgende mogelijkheden:

III - Nieuwe schakelaars + cinch ORIGINEEL - € 450

- Revisie van voeding, insteekkaartjes en volume/balans als bij standaard.
- Compleet nieuw epoxie moederbord met nieuwe elektronica en schakelaars; dipswitches voor gevoeligheid PU ingang.
- Alle schakelfuncties zijn dubbel of drievoudig uitgevoerd. Mono links en mono rechts schakelen nu het linker of rechter signaal op beide luidsprekers.
- Achterzijde origineel met i.p.v. de twee klepjes twee stel cinch aansluitingen voor CD en PU: CD is via een verzwakker verbonden met Radio 2 en PU rechtstreeks met Disc.
- Alle bestaande aansluitingen inclusief de lichtnetuitgang blijven ongewijzigd.



Nieuwe achterzijde voor Quad 33/2 met originele opzet.



IV - Nieuwe schakelaars + cinch – Origineel met nieuwe achterzijde - € 575
- Als revisie III maar met een nieuwe achterzijde inclusief nieuwe aansluitingen van metaal i.p.v. plastic en Europese lichtnetuitgang.
- Passende lichtnet stekker en signaalkabel naar eindversterker wordt meegeleverd.



V – Nieuwe schakelaars / zes ingangen Origineel - € 650
- Als IV met achterzijde voor zes ingangen en gewijzigde layout.
- De gebruikelijke ingangen Tape / Radio 1 / Radio 2 / Disc plus de extra ingangen AUX 1 en AUX 2 die worden gekozen met resp. Mono Links en Mono rechts. Front, knoppen en toetsen zijn origineel.
- Nieuwe schuifregelaar voor balans.



VI – Nieuwe schakelaars / zes ingangen Nieuw - € 850
- Als V plus een nieuw gespoten kastje en front in resp. donker en licht grijs en donkergrijze knoppen en lichtgrijze toetsen en filter paneeltje.







Nieuwe Quad 33/2 in nieuwe grijze uitvoering met nieuwe knoppen en toetsen. Het kastje is in dezelfde kleur als de knoppen uitgevoerd.



Nieuwe Quad 33/2 en FM3 in de grijze uitvoering.



Uiterlijke aanpassing Quad FM3 - € 100
Ook de FM3 wordt opnieuw gespoten en in dezelfde kleuren als de Quad 33/2.

Nieuwe handleiding





Omdat heel veel klanten de originele handleiding al lang niet meer hebben of bij aankoop van gebruikte apparatuur niet ontvingen, hebben we een nieuwe handleiding gemaakt die zowel voor de originele Quad 33/303/FM3 als de nieuwere Quad 33/2 en Quad 303 QR kan worden gebruikt. Deze handleiding wordt standaard bij elke verkochte set geleverd. Voor hen die zich willen oriënteren, of hun bestaande installatie willen completeren met een handleiding, is deze voor € 10 (€ 12,50 incl. verzendkosten) los verkrijgbaar. Bij aanschaf van een set krijgt u dit bedrag dan terug.


Quad 303 Eindversterker

Moderator: Armand van Ommeren 0161 432451 / armand@quadrevisie.nl

Introductie 1967
Geproduceerd tot 1985
Totaal aantal 94.000
In Nederland ca. 13.000 verkocht
(Er is later nog een kleine serie 303 gemaakt in de nieuwere grijze kleur)


Gereviseerde 303 laatste serie

Originele 303 voor revisie





De Quad 303 eindversterker is het beste product dat Quad ooit heeft geproduceerd. Klinkt het beste, is door en door stabiel en heeft een haast onbegrensde levensduur. Met eens in de 20 jaar wat aandacht, dat wel. Een zonder meer geniaal ontwerp dat nog niets van zijn kwaliteit heeft verloren.


Originele koelblok bedrading 303

Nieuwe koelblokprint 303


Nieuwe koelblokprint aangesloten

Originele printjes 303 voor revisie





Wellicht is het goed hier eens duidelijk te stellen dat de moderne techniek sinds de introductie van de 303 (en de 33 voorversterker) in 1967 helemaal niet vooruit is gegaan. Zeker, veel onderdelen zijn beter, maar de geluidskwaliteit is er niet op voorruit gegaan, eerder achteruit, omdat meer aandacht is besteed aan functies, verkleining en meer kanalen weergave. En bij revisie profiteert ook de 33/303 combinatie van de betere kwaliteit van vooral de condensatoren van tegenwoordig. Helaas worden in de meeste audio-apparaten inferieure IC's toegepast en IC-schakelaars, waardoor de totale geluidskwaliteit er beslist niet op vooruit is gegaan, integendeel. Het gezeur over de 'veel betere' ringkern transformatoren (toroïdale voedingstransformatoren) is in die zin laakbaar, want een gewone EI transformator voldoet net zo goed wanneer de ontwerper weet wat hij doet (en de marketing afdeling hem niet dwars zit!).

Originele 303 driver in slechte staat

Oude en nieuwe driverprints 303





Hier en daar worden revisies aangeboden die de Quad 303 ombouwen tot een geheel andere versterker: het geniale principe wordt veranderd in bijvoorbeeld push-pull en ook de voeding wordt totaal omgebouwd. Dit miskent de kwaliteit van het ontwerp en leidt tot een minder goed resultaat. Bovendien meen ik dat je in dat geval niet meer van een Quad 303 kunt spreken maar heb je iets nieuws gemaakt. Prima, maar met de reputatie van het origineel heeft het niets meer te maken. Doe ik dus niet, net als het vervangen van DIN door cinch (tulp) die ouder zijn (ca. 1920) en technisch veel minder dan DIN. Doe ik dus ook niet met één uitzondering (Quad 33).

Kaal chassis 303 met nieuw gelakte trafo

Nieuwe Quad 303 driverprint



De Quad 303 QR in aanbouw met het nieuwe front en het glasparel gestraalde chassis.


Afregelen gereviseerde 303

Kant en klaar gereviseerde 303





De drie printkaartjes die onderin de 303 zitten – de stabilisatie van de voeding en twee drivers voor de eindtrappen – zijn bevestigd met plastic klipjes die na verloop van tijd bros zijn geworden en soms afbreken. Op geen enkele manier is daar nog aan te komen, hoewel er natuurlijk ergens in een schuur in Engeland een zak met een paar duizend van die dingen staat… Vaak gebruikt men dan tie-wraps om ze vast te zetten, maar dat vind ik klungelig en zelfs riskant met het oog op kortsluiting. In voorkomende gevallen en bij volledig nieuwe opbouw van de 303 QR worden de printjes bevestigd met nieuw ontwikkelde plastic strips waarop de printkaartjes met schroefjes worden vastgezet. Op die manier houden we ook wat originele klipjes over zodat meestal een enkel afgebroken klipje kan worden vervangen.


Nieuwe voedingseenheid op het chassis van de Quad 303



Revisie Quad 303 Eindversterker Standaard (€ 325) omvat:
- Schoonmaken, demonteren, voedingstransformator in blanke lak zetten
- Vervangen gelijkrichter, stabilisatie en elco’s door geheel nieuwe voedingseenheid
- Monteren voedingseenheid op chassis
- Vervangen ingang en luidsprekeraansluitingen door nieuwe corrosievrije exemplaren, inclusief vergulde stekkers
- Vervangen alle weerstanden en condensatoren op de driverprints, plus zonodig de transistoren
- Aanbrengen nieuwe print op het koelblok en aanpassen bedrading
- Vervangen neonlampje door LED
- Afregelen en meten vervorming


Complete set onderdelen bij revisie van een Quad 303: nieuwe print op de eindtransistoren, nieuwe luidsprekeruitgangen met passende vergulde stekkers, printje met LED i.p.v. neonlampje, nieuwe voedingseenheid met gelijkrichter, stabilisatie en electrolitische condensatoren, twee driverprints (hier de nieuwe; meestal worden de bestaande printjes gereviseerd). Nieuwe printjes kosten € 100 extra.



Extra's:
- Nieuwe driverprints (2) met uitsluitend nieuwe onderdelen € 100
- Front Quad 303 QR met DIN en cinch ingangen, vergulde uitgangen en moderne netaansluiting met schakelaar € 100
- Behuizing opnieuw spuiten € 100

Driverprint 303 gereviseerd

Nieuwe ingang en printje met LED in plaats van neonlampje








Verkoop


Armand van Ommeren > armand@quadrevisie.nl

- Quad 303 eindversterker origineel gereviseerd met compleet nieuwe elektronica, nieuwe printen, nieuwe voeding,
nieuwe aansluitingen, gaaf uiterlijk € 575 (drie stuks)
- Quad 303 eindversterker gereviseerd, gaaf uiterlijk € 400
- Quad 33/2 voorversterker in gave staat met nieuwe elektronica en schakelaars, ALPS volumeregelaar met schakelaar, cinch ingangen voor CD en PU € 650,-
- Originele Quad FM3 gereviseerde tuner daarbij € 150 (indien voorradig)
- Quad 33/2 voorversterker met geheel nieuwe elektronica, schakelaars, achterzijde en ALPS regelaars € 850

Twee identieke luidsprekervoeten met ingebouwde mono Quad 303 eindversterker: ringkerntrafo - gebouwd volgens de standaard revisie van Quadrevisie met verzwaarde voeding, uitsluitend nieuwe onderdelen en een nieuwe print, IEC lichtnetaansluiting met schakelaar, cinch ingang. Afmetingen: 38 cm hoog, 27 cm breed, 27 cm diep. Ruimte voor de luidspreker: minimaal 27 x 18,5 cm grondoppervlak - minimum hoogte 22 cm. De luidspreker staat iets achterover.

Prijs € 495 per paar




Wim Molema > wim@quadrevisie.nl

Quad 99 set, bestaande uit:
- Voorversterker
- CD-P met 6 digitale ingangen
- Tuner
- Quad QSP eindversterker (nieuw) 2x 140 watt

Compleet met twee afstandsbedieningen. Alle dozen aanwezig, behalve van de tuner, + handleidingen.
Vraagprijs €2250,-



Twee gereviseerde Quad 405-2 versterker printen. VERKOCHT!
Vraagprijs €125,-



Gereviseerde quadset, 44 en 405.
Vraagprijs €500,-






Tom van der Hoff > tom@quadrevisie.nl

Aanbod volgt binnenkort..



Te koop aangeboden: gerestaureerde Quad 303 eindversterkers


Standaard gereviseerde Quad 303 eindversterker € 375,--
Originele kast, goede originele driver printen met grotendeels nieuwe componenten, nieuw ontwikkelde elco/gelijkrichter/stabilisatie en koelblokprinten, afgeregeld voor universeel gebruik of voor ESL 55. Inclusief signaal- en netkabels* en boekje.

Gereviseerde Quad 303 eindversterker met nieuwe drivers € 475,--
Originele kast, nieuw ontwikkelde elco/gelijkrichter/stabilisatie en koelblokprinten, nieuwe driverprinten met nieuwe componenten, afgeregeld voor universeel gebruik of voor ESL 55. Inclusief kabels* en boekje.




Quad 303 QR eindversterker in nieuw gespoten kast met nieuw front € 675,--
Nieuw gespoten kast met nieuw front (zie foto) en aansluitingen, nieuw ontwikkelde elco/gelijkrichter/stabilisatie en koelblokprinten, nieuwe driverprinten met nieuwe componenten, afgeregeld voor universeel gebruik of voor ESL 55. Inclusief kabels* en boekje.

* Naar keuze cinch of DIN




Quad 303 QR eindversterker

Moderator: Armand van Ommeren 0161 432451 / armand@quadrevisie.nl

Regelmatig worden Quad 303 eindversterkers gekocht of ingeruild met de bedoeling deze geheel te vernieuwen. Van de opgedane ervaring wordt gebruik gemaakt en ook enige eigen ideeën worden er in toegepast. Zo is de versterker nu voorzien van een eigen netschakelaar, DIN zowel als cinch ingangen en vergulde luidsprekeraansluitingen. Het plaatwerk wordt in de moderne grijze Quad kleuren gespoten omdat de originele kleuren na verloop van tijd wel erg op erwtensoep gaan lijken...


303 QR

303 QR





Het originele chassis is gereinigd en glasparel gestraald en de voedingstransformator wordt als altijd in de blanke lak gezet; alle elektronica en de bedrading zijn nieuw.

De netspanningsinstelling is vervallen, deze kan inwendig worden omgesoldeerd.


303 QR in aanbouw

Complete set prints voor nieuwe 303





De netspanningsinstelling is vervallen; mocht een andere netspanning moeten worden ingesteld dan kan inwendig een draad worden omgesoldeerd.

Er is gekozen voor een driepens DIN-ingang omdat de vierpens die Quad gebruikte vaak verkeerd wordt aangesloten en dat kan met de driepens niet. Sommigen vervangen de vierpens door een vijfpens, maar dat is niet verstandig want dan kan de Tape uitgang van de voorversterker per abuis met de ingang van de eindversterker worden verbonden met als gevolg ongeregeld vol vermogen naar de luidsprekers en dat kan een kostbaar foutje worden. Met een driepens verbinding is dat onmogelijk.


QUAD 50E Mono Eindversterker (ook 510/520/240)

Moderator: Joost Plugge 071 361 95 02 / joost@quadrevisie.nl

De Quad 50E Mono Eindversterker is speciaal ontwikkeld voor universele toepassing in omroepinstallaties, studio’s en toepassingen waarin continu gebruik aan de orde is.

De ingang is universeel met een 0 – 500 mV gevoeligheidsinstelling en de uitgang heeft vele aanpassingen tussen 4 en 200 Ohm. De versterker is absoluut stabiel en geschikt voor elke belasting. De complete folder met technische gegevens vindt u onder Quad Informatie elders op de site.

Zeer geschikt als mono blokken in een stereosysteem of als eindtrappen in zaalversterking.











Quad FM2 Tuner - revisie niet raadzaam


Introductie 1968
Geproduceerd tot 1971
Totaal aantal 7.500
In Nederland naar schatting enige honderden


Quad FM2

Quad FM2





Is in feite de oude FM tuner die bij de QC 22 buizen voorversterker hoort in het jasje van de 33 voorversterker. Aanvankelijk was er nog een versie met losse stereodecoder, waar veel problemen mee waren. Ook de stereodecoder van de FM2 wil nog wel eens kuren hebben. Het grootste probleem – en daar is weinig aan te doen – is de speling die in de loop der jaren is ontstaan op de afstemming. Wat betekent dat een lichte aanraking van de afstemknop de afstemming al doet verschuiven. De latere FM3 tuner is in alle opzichten superieur aan de FM2 en deze verdient dan ook verre de voorkeur. De voorkeur voor buizen is in dit geval (en de meeste andere) volstrekt misplaatst.


Quad FM3 Tuner

Moderator: Armand van Ommeren 0161 432451 / armand@quadrevisie.nl

Introductie 1971
Geproduceerd tot 1982
Totaal aantal 50.000
In Nederland naar schatting 3.000


Quad FM3 detail

Quad FM3 detail





De FM3 tuner behoort tot de beste tuners van zijn tijd. Hij is beter opgewassen tegen de overvolle FM-band in Europa dan vrijwel alle tuners uit het Verre Oosten. Het enige minpunt is de minder goede piloottoononderdrukking (19 kHz en 38 kHz) maar de meeste mensen zullen dat niet horen. En sinds cassettedecks met Dolby nog maar zelden worden gebruikt, geeft ook dat geen problemen meer. Daarbij heeft elk cassettedeck een ingebouwd MPX filter omdat dit een eis van Dolby was. Op decks waar geen MPX schakeling op zit, is het vast ingebouwd. Er is alles voor te zeggen dat filter altijd ingeschakeld te laten.


Quad 33-FM3

Quad 33-303-FM3





Revisie van de FM3 beperkt zich bijna altijd tot het vernieuwen van een deel van de voeding en de lampjes. Kortom, een probleemloze toptuner. De oudste tuners hebben nog het MC 1305 IC in de stereodecoder en dat is niet meer te krijgen. Ombouw naar de nieuwere MC 1310 die in latere FM3 tuners werd toegepast, is niet mogelijk.

Extra
- Reparatie na prijsopgave.

Revisie Quad FM3 standaard € 75 omvat:
- Vervangen lampjes
- Vervangen deel van de voeding
- Controle

Setprijzen:
Revisie Quad 33/303 standaard: € 525
Revisie Quad 33/303/FM3 (complete set): € 595
Extra’s als boven omschreven


Quad AM3 AM-Tuner

Moderator: Joost Plugge 071 361 95 02 / joost@quadrevisie.nl

Introductie 1969
Geproduceerd tot 1973
Totaal aantal 2.000
In Nederland naar schatting enige tientallen – collectors item!


Quad AM3 en FM3 tuners L1030318



Komt zelden voor en sommigen zoeken hem al jaren. Het is nog een buizentuner en werd in verschillende versies geleverd: de Europese versie (lang–, midden– en kortegolf) en een ‘Oversees’ met middengolf en tweemaal kortegolf. De buizen zijn prima leverbaar en reparaties is dan ook mogelijk eventueel na prijsopgave.


Quad 44 Voorversterker

Moderator: Wim Molema 0654 364 916 / wim@quadrevisie.nl en Joost Plugge 071 361 95 02 / joost@quadrevisie.nl

Introductie 1979
Geproduceerd tot 1989
Totaal aantal 40.000
In Nederland naar schatting 5.000

Gereviseerde 44 voorversterker

Gereviseerde 44 achterzijde





Over deze voorversterker zijn de meningen verdeeld. Een aantal functies zijn ook wat vreemd opgezet, zoals de beide Tape Monitor schakelingen die tot rondzingen kunnen leiden en de rare balans/mono schakeling. Er zijn meerdere versies, zowel wat aansluitingen, filterstanden als opbouw betreft. De laatste versie is de aantrekkelijkste vanwege de dubbele – cinch en DIN – aansluitingen, maar belangrijker is de opbouw van het moederboard en dat werd gewijzigd toen de “Tilt” schakeling van twee naar drie posities op en af werd gewijzigd. Het is die bouw die technisch het mooiste is.

Een probleem waar sommige 44's last van hebben is het spontaan omschakelen naar een andere ingang. Er is wel een wijziging geweest van Quad voor dit euvel, maar die is nauwelijks effectief. Gelukkig is dit euvel goed te herstellen – geldt ook voor de 34. Slecht is ook de balansregelaar – net als bij de 34 – een ALPS schuifje waarvan het me verbaast dat het langer dan een week blijft functioneren. Is niet meer te krijgen en in noodgevallen wordt het vervangen door een draairegelaar, waar u aan de buitenzijde niets van merkt.

Een veel gehoorde klacht is ook dat in de eerste stap van de volumeregelaar al geluid hoorbaar is en dat het instellen van een niveau voor achtergrondmuziek niet goed lukt. Dat is geen probleem van de volumeregelaar, maar een veel te gevoelige ingang. Laat zich heel gemakkelijk aanpassen en valt qua kosten binnen de standaard revisie. Kan ook later als service worden aangepast.

De schuifregelaar voor de balans van de Quad 44 gaat vaak stuk en is niet te vervangen omdat dit type schuif al vele jaren niet meer leverbaar is. Daar is nu een oplossing voor bedacht zodat de regelaar weer kan worden vervangen.



Nieuwe lijnmoduul (CD, DAC, iPhone, etc.) voor de Quad 44 voorversterker

Al geruime tijd niet meer leverbaar zijn de Radio, AUX en CD ingangen voor de Quad 44 voorversterker. Daarom zijn nieuwe modulen gemaakt met zowel DIN als cinch aansluitingen en met hoogwaardige Burr Brown OPA 134 IC’s. Prijs: € 150,— per stuk.

Nieuwe lijnmoduul

Nieuwe lijnmoduul





Revisie Quad 44 Voorversterker Standaard (€ 195) omvat:

- Nieuwe voedingselco’s, weerstanden en zenerdiodes
- Vervangen alle elco’s
- Vervangen nikkelen ingangen
- Vervangen balansregelaar (+ € 50)
- Herstellen printbreuken en schakelproblemen
- Vervangen denderfilter
- Zo nodig laagste posities volumeregelaar verzwakken
Opmerking: niet alle schakelproblemen vallen onder de standaard revisie!

Nieuwe hoogwaardige lijnmoduul voor Quad 44: € 150,--


Quad 405 Eindversterker

Moderator: Wim Molema 0654 364 916 / wim@quadrevisie.nl

Introductie 1975
Geproduceerd tot 1982
Totaal aantal 65.000 (dat is waarschijnlijk fout; vanaf nr. 59.000 wordt de eerste versie van de 405-2 toegepast zonder dat dit in de type-aanduiding te zien is, die is dan nog gewoon 405. Vanaf nr. 65.000 staat er 405-2 op).
In Nederland naar schatting 8.000


Gereviseerde 405 eindversterker

Nieuwe voeding in 405





De opvolger van de Quad 303. De handel wilde wel eens iets nieuws, sommigen wilden meer vermogen (het was de tijd van de gigantische vermogens, tot wel 1000 watt per kanaal – sic!) en de fabriek was blij met een versterker die niet hoefde te worden afgeregeld. Op zich een fraai ontwerp, maar duidelijk hoorbaar de mindere van de 303. Pas de laatste versie van de 405-2 komt heel dicht bij de 303, maar ook dan blijft de 303 winnaar.

Op de nieuw ontwikkelde elcoprint voor de 405 is ook ruimte vrij gehouden voor de luidsprekerbeveiliging die de oudere 405 versterkers (voor nr. 9000) niet hebben en bij revisie automatisch krijgen ingebouwd. De knullige montage van de beveiliging op de luidsprekeraansluitingen bij de versterkers vanaf nr. 9001 wordt ook vervangen door deze nieuwe oplossing. De 405-2 heeft deze voorziening al op het versterkerkaartje.


Voedingseenheid 405 met beveiliging

Elke 405 krijgt nieuwe luidsprekeruitgangen





Steeds meer 405 versterkers van de eerste series hebben behoorlijk aangetaste versterkerkaarten, wat gezien de zeer hoge bedrijstemperaturen en de slechte ventilatie in de gesloten kast niet verwonderlijk is. Om ook die versterkers te kunnen herstellen heb ik nieuwe versterkerkaarten laten maken en uiteraard dan maar meteen van de 405-2, waardoor ombouw van de 405 naar de 405-2 mogelijk is geworden – wat ook hoorbeer een verbetering is.

Revisie Quad 405 eindversterker standaard (€ 225,--)

- Nieuwe voedingselco’s op nieuw ontwikkelde print
- Aanbrengen van luidsprekerbeveiliging bij versterkers die dat nog niet hebben
- Overzetten beveiliging naar elcoprint bij versterkers die wel een beveiliging hebben
- Vervangen verlopen weerstanden
- Vervangen alle elco’s in de versterker
- Vervangen luidsprekeraansluitingen door vergulde en zonodig de ingang


Quad 405 en 405-2

Moderator: Wim Molema 0654 364 916 / wim@quadrevisie.nl

Introductie 1975
Geproduceerd tot 1993
405-1: 64.000 stuks
405-2: 36.000 stuks

De 405 is een van de weinige versterkers die gebouwd zijn volgens een echt nieuw gepatenteerd ontwerp. Na de introductie van het Current Dumping principe door Quad, is er op gewoon analoog ontwerp gebied eigenlijk niets nieuws gebeurd. Er zijn andere versterkers die ook een vorm van fout correctie gebruiken, echter die zijn qua prijs, complexiteit en productie aantallen niet te vergelijken. Het Current Dumping principe wordt door Quad nog steeds gebruikt in hun eindversterkers! En, zoals dat gaat, wordt het door fabrikanten over de gehele wereld gekopieerd...






Het toevoegen van een correctiesignaal aan de luidspreker, om alle fouten in het luidspreker signaal op te heffen, speelde al in het achterhoofd van ontwerpers sinds de uitvinding van tegenkoppeling in 1928 (Harold Black). In de praktijk is dit echter minder simpel dan het lijkt. Door toepassing van een gebalanceerde brug in de tegenkoppellus van de versterker is het Quad wel gelukt om op basis van een elegante en compacte schakeling dit doel te bereiken.

De 405 kende in de loop der tijd vele varianten, echter aan de buitenkant alleen zichtbaar toen Quad de 405-2 introduceerde. De 405-2 kon nu meer vermogen leveren aan luidsprekers met een lagere impedantie dan de gebruikelijke acht ohm.

Een standaard revisie van zowel de 405-1 als de 405-2 bestaat uit het vervangen van alle versleten en verouderde componenten, waaronder de elektrolytische condensatoren. De Quad zal dan klinken en functioneren zoals Quad het heeft bedacht.






In een aantal gevallen zijn de versterker modulen in een slechte staat, verbrande printen en loslatende printsporen zijn helaas niet ongewoon. We vervangen deze door nieuwe printen volgens de laatst bekende Quad 405-2 schakeling. Het herbouwen van de vele 405-1 varianten wetende dat deze mindere prestaties leveren dan een goede 405-2 module is volgens ons niet zinvol. Ook Quad verving slechte modulen altijd door 405-2 modulen. Verder leveren we ook door ons verder ontwikkelde HE modulen door middel van het toepassen van latere Quad ontwikkelingen op het 405 ontwerp. Denk hierbij aan de volgende belangrijke verschillen met de oorspronkelijke 405.

  • Aanzienlijk lagere ruis door toepassing van een niet inverterende ingang. De noodzakelijke serie weerstand in het ingangs signaal van een inverterende trap geeft altijd extra ruis.
  • Talloze verbeteringen op het gebied van stroombronnen, ontkoppelingen en layout van de nu dubbelzijdige print.
  • Lagere vervorming door toepassing van een betere Op-Amp en transistoren en individuele eenmalige afregeling van de Current Dumping brug.
  • Dubbel uitgevoerde voeding, één voeding per kanaal. Ook dubbele capaciteit per kanaal.
  • Aparte beveiliging print met speciale Amplimo luidspreker relais ter voorkoming van in- en uitschakel geluiden.

De prijs van een standaard revisie bedraagt € 225,--

Uitbreidingen op de basis revisie:
Twee nieuwe 405-2 modulen €275,--
Dubbele voeding € 175,--
Beveiliging en delay print €100,00
Twee Quadrevisie 405 HE modulen € 375,--
Een compleet nieuw gebouwde 405-2 met alle opties kost € 925,--


Ombouw Quad 405 naar Quad 405-II





Veel oudere Quad 405 versterkers (tot serienummer 59.000) hebben versterkerprintjes met de serienummers M12368.1 t/m M12368.10 die na een aantal jaren behoorlijk door warmte zijn aangetast. Vervangen van die printjes gaat niet want ze zijn er niet meer, maar het zou ook niet verstandig zijn. Veel beter is meteen de stap te maken naar de 405-II door de beide versterkerprintjes te vervangen door de M12565-7, een van de latere versies van de 405-II.


Geheel nieuw versterkerkaartje 405-II voor ombouw

Een door warmte verweerd kaartje van de 405





Bij revisie van de 405 versterker kunnen de beide versterkerkaarten worden vervangen, wat betekent dat ook alle onderdelen erop door nieuwe worden vervangen, inclusief de eindtransistoren en de drivers. In wezen heeft u dan een compleet nieuwe 405-II die t.o.v. de oude versie beter opgewassen is tegen lage impedanties.


De omgebouwde 405 naar 405-II met beide nieuwe versterkers

De nieuwe aansluitingen en de voeding, waarnaast de rechter versterker na
ombouw van de 405-II





Uiteraard worden ook de in- en uitgangen vervangen door nieuwe en heeft nu de beveiliging een plaatsje op de versterkerkaarten gevonden, zodat oudere versterkers meteen ook die voorziening hebben.

Revisie Quad 405 eindversterker plus ombouw naar 405-2 (€ 475,--)

- Nieuwe voedingselco’s op nieuw ontwikkelde print
- Vervangen luidsprekeraansluitingen door vergulde
- Nieuwe DIN bajonet ingang
- Vervangen versterkerprints door nieuwe prints M12565.20 conform 405-II
- Alle weerstanden, condensatoren, transistoren en diodes nieuw
- Nieuw indicatieplaatje en LED





Quad 405-2 Eindversterker

Moderator: Wim Molema 0654 364 916 / wim@quadrevisie.nl

Introductie 1982
Geproduceerd tot 1993
Totaal aantal 100.000 (is waarschijnlijk fout en moet 41.000 zijn; op een totaal van 100.000 zijn er 59.000 stuks 405 en 41.000 405-2)


Voedingseenheid 405 met beveiliging

Nieuwe 405-2 eenheid naast oude 405-1





De betere van beide 405 versterkers en in kwaliteit dicht bij de 303, die echter de beste blijft. Voor hen die meer vermogen wensen de aangewezen Quad eindversterker. Het is ook verstandiger een 405-2 te gebruiken dan de 303 te bruggen om aan 100 watt te komen.


Nieuwe 405-2 eenheid

Losse voedingseenheid 405-2





Revisie Quad 405-2 eindversterker (€ 195,--)

- Nieuwe voedingselco’s op nieuw ontwikkelde print
- Vervangen verlopen weerstanden
- Vervangen alle elco’s in de versterker
- Vervangen luidsprekeraansluitingen door vergulde en zonodig de ingang

405-2 na revisie

Elke 405 krijgt nieuwe luidsprekeruitgangen






Quad 34 Voorversterker


Introductie 1982
Geproduceerd tot 1995
Totaal aantal 41.000
In Nederland naar schatting 7.000


Lijnmoduul Quad 34

Gereviseerde 34 voorversterker voorzijde





Lijkt qua techniek sterk op de 44, maar is heel anders opgebouwd: alles op één groot moederboard. Vooral in de eerste series werden hele slechte lichtblauwe elcootjes gebruikt (dik 20 stuks) die gaan lekken en de print vernielen. Deze condensatoren zouden uit voorzorg al vervangen moeten worden om grote problemen met het moederboard te voorkomen. Wanneer die problemen zich voordoen wisselt de versterker net als de 44 vaak spontaan van ingang. Dit is weer zo'n punt waarop je vaststelt dat het Quad niet goedkoop genoeg kon zijn en dat origineel echt onzin is; liever niet zelfs! Een vergelijking met de Engelse auto-industrie dringt zich op...


Gereviseerde 34 voorversterker achterzijde

Gereviseerde pu-moduul 34 voorversterker





Bij revisie worden uiteraard al die zaken vervangen, plus nog een paar andere zaken. Slecht is ook de balansregelaar – net als bij de 44 – een ALPS schuifje waarvan het me verbaast dat het ding langer dan een week blijft functioneren. Is niet meer te krijgen en in noodgevallen wordt het vervangen door een draairegelaar, waar u aan de buitenzijde niets van merkt.

Voor hen die geen platenspeler meer gebruiken, is een lijnmoduul beschikbaar zodat toch alle vier ingangen beschikbaar blijven.

Revisie Quad 34 Voorversterker Standaard (€ 225,--) omvat:
- Nieuwe voedingselco’s en eventueel spanningsregelaar
- Vervangen alle elco’s en verlopen weerstanden
- Vervangen nikkelen pu-ingang door vergulde
- Herstellen printbreuken en schakelproblemen

Extra’s:
Vervangen pu-moduul door lijnmoduul € 75


Problemen met de Quad 34 Voorversterker


De Quad 34 voorversterker – uitgekomen in 1982 – is een fijne voorversterker die voor een echte muziekliefhebber: heel elementair en biedt precies wat nodig is: vier aan te passen ingangen (de pu-ingang kan door Quadrevisie worden omgezet in een lijningang), een in muzikaal opzicht perfecte klankregeling (het weglaten van de klankregeling getuigt van een totaal gebrek aan muzikaal inzicht) en een lage vervorming, gepaard aan simpele bediening.
Armand van Ommeren

Niemand zal verbaasd zijn dat na 30 jaar gebreken aan het licht komen. En we kunnen wel klagen dat zij daar in Huntingdon, England bepaalde zaken anders hadden moeten aanpakken, deels is dat ook zo, maar als het merendeel van de apparaten meer dan 20 jaar zonder problemen werkt, mag je niet zeggen dat de fabrikant het fout heeft gedaan: het overgrote deel van de concurrenten is al lang op de vuilstort beland. Kortom, eigenlijk geen reden tot klagen.

Juist om wat in de inleiding werd gesteld, is het de moeite waard om eens te kijken wat er aan te doen is wanneer de houdbaarheid van de Quad 34 voorversterker kennelijk wordt overschreden. Een belangrijke vraag is natuurlijk of er alternatieven zijn die mogelijk beter en/of goedkoper zijn?

Alternatieven?
Die zijn er niet: niet alleen bestaat er geen enkele voorversterker met zo’n subtiele en muzikaal perfecte klankregeling, alle mogelijke alternatieven zijn minstens even oud en hebben minimaal evenveel problemen. In het huidige aanbod is er geen enkele zinvolle vervanging te vinden. Als gezegd: alternatieven zijn er niet.

Wat zijn dan de problemen met de 34?
Er zijn in totaal zeven versies van de 34 waarvan de service documentatie er slechts 5 beschrijft, vreemd. Hetzelfde gebeurde bij de 44 waarvan de laatste versie ook nooit is beschreven in de documentatie. In al die versies van de 34 is de gehele versterker opgebouwd op één grote print waar alles op zit. Die print is tweezijdig uitgevoerd met pakweg 80 doorverbindingen tussen boven- en onderzijde. Die doorverbindingen zijn op den duur niet betrouwbaar: ze gaan roesten en roest geleidt niet. Gevolg: onderbrekingen. Een tweede probleem vormen de lichtblauwe elektrolitische condensatortjes – 17 in totaal – die lekken en het zuur dat daar uitkomt, tast de printsporen en het soldeertin aan. Ook dat leidt tot onderbrekingen.

Binnenwerk Quad 34 met groene laklaag – versie 5



Bij versie 5 en 6 heeft men de bovenzijde van de print voorzien van een lichtgroene laklaag om dit soort verschijnselen tegen te gaan. Maar de lak tast het koper van de printsporen aan – herkenbaar aan zwarte uitslag – en zo ontstaan weer andere onderbrekingen: het middel is erger dan de kwaal.

Detailfoto van verweerde printsporen onder de lak; ook de problematische doorverbindingen zijn goed te zien.



Een minder zwaar wegend probleem is dat de verschillende merken IC’s sterk verschillende eigenschappen hebben wat ook weer bijdraagt aan het spontaan omschakelen van de ingangen. En tenslotte is de balansregelaar al lang niet meer leverbaar en die onderbreekt vaak.

Wat is er aan te doen?
De laatste jaren nemen de problemen sterk toe en dus werd nagedacht over een definitieve oplossing. Veel Quad 34 voorversterkers werden in het verleden gereviseerd, maar vaak kwamen de problemen na kortere of langere tijd weer terug met soortgelijke verschijnselen. Het proces is maar moeilijk te stoppen.

Quad 34 met oranje logo



De enige versie die tot op heden geen problemen heeft, is de laatste versie – nummer 7 – die herkenbaar lijkt te zijn aan het oranje logo op de voorzijde. Ik zeg ‘lijkt’ want ik heb ook voorversterkers in handen gehad met oranje logo en toch een oude print (versie 5) en omgekeerd: voorversterkers met de laatste print maar zonder oranje logo. Overigens is het onbegrijpelijk dat alle versies (en ook de Quad 44 voorversterker en de FM4 tuner!) steeds zijn voorzien van de eerder genoemde lichtblauwe elcootjes die maar blijven lekken…

De enige manier om werkelijk van de problemen af te komen en alle gevallen uit het verleden definitief te herstellen, is de complete print vervangen door een nieuwe doorgemetaliseerde print van perfecte kwaliteit. Die print is er natuurlijk niet en zal moeten worden gemaakt. Daarvoor is nu een puntgave Quad 34 voorversterker gesloopt (!), de print helemaal kaal gemaakt en opnieuw getekend. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om de bedrading van de balansregelaar aan te passen, zodat een wel leverbaar type kan worden ingebouwd. Verder wordt het denderfilter N1 vervangen door losse weerstanden en een condensator; het origineel van Rifa ontploft altijd, dat was al zo in de tijd van de Quad 33… Ook worden de bekende insteekweerstanden – vlaggetjes – weggelaten omdat de daarmee te maken instellingen tegenwoordig niet meer nodig zijn. De aanpassingen zijn dus vast, maar kunnen desgewenst door ons nog wel worden gemaakt. De nieuwe print is geschikt voor zowel de DIN- als de cinch-uitvoering. Ombouw van DIN naar cinch is technisch onzinnig en wordt niet overwogen: DIN is nu eenmaal beter. Alle eventueel benodigde pluggen en/of verloopkabels zijn beschikbaar.

Binnenwerk van de Quad 34 met de goede print – nummer 7



Wat gaat dat kosten?
Het laten maken van een nieuwe print – een aangepaste kopie van de zevende versie – is een omvangrijke klus, al was het maar omdat er een voorversterker voor moest worden gesloopt (en weer opgebouwd natuurlijk!) en dat voor het restaureren van defecte exemplaren een compleet nieuwe print in elkaar moet worden gezet: er zitten ruim 300 onderdelen op de print! Gebruikt worden de originele voedingstransformator, nieuwe netschakelaar en de originele bass, tilt en volumeregelaars en een nieuwe balansregelaar. Alle overige onderdelen zijn nieuw: weerstanden, condensatoren, diodes, transistoren en IC’s en dipswitches. Op een paar onderdelen en de kast na kunnen we dus spreken van een compleet nieuwe Quad 34 voorversterker.

De huidige berekening gaat uit van ca. € 500 voor het ombouwen van een bestaande Quad 34 voorversterker. Daarvoor wordt het complete moederbord vervangen, alle weerstanden, condensatoren, transistoren en IC’s worden door nieuwe vervangen. Alleen de voedingstransformator en de schakelfuncties worden overgezet. Naar het zich laat aanzien leverbaar in november van dit jaar.




Quad FM4 Tuner

Moderator: Wim Molema 0654 364 916 / wim@quadrevisie.nl

Introductie 1982
Geproduceerd tot 1995
Totaal aantal 37.000


Gereviseerde FM4 tuner



Een qua prestaties goede tuner, maar niet digitaal. Het is een analoge tuner met digitale uitlezing en voorkeurinstellingen. Vaak problemen met de accu (lekken!) die in een rare schakeling zit en hier sinds enige tijd wordt vervangen door drie penlights die zo'n jaar of 8 meegaan en veel ellende voorkomen. Ook hier net als bij de 34 voorversterker problemen met het moederboard en de voeding. Al met al toch wel heel wat problemen met deze FM4, waar de FM3 niet alleen beter is maar ook nauwelijks problemen kent.

Prijs onderhoudsbeurt afhankelijk van staat waarin de tuner verkeert.
Quad FM4 tuner revisie standaard € 125,--



Quad 66 systeem

Moderator: Joost Plugge 071 361 95 02 / joost@quadrevisie.nl

Introductie 1989
Geproduceerd tot 1996 (CD66 tot 1993)
Totaal aantal 12.000 (tuner 5100)

Het Quad 66 systeem met de bijzondere Scepter afstandsbediening (naar voorbeeld van Bang & Olufsen, maar die was veel mooier gemaakt) is maar kort op de markt geweest. Dat komt door een hoop tegenslag en problemen met de CD-speler (Philips stopte ineens met het loopwerk waarop de CD66 was gebaseerd) en de levering van het Telefunken IC voor de tuner is nooit goed van de grond gekomen. Ook de productiekwaliteit liet te wensen over. Hardnekkige problemen wil ik proberen op te lossen – onderzoek kost niets – maar reviseren doe ik ze niet.


Quad 606 - door Joost Plugge


Introductie 1986
Geproduceerd tot 1997
Totaal aantal 26.700, vanaf 26.001 de MKII versie met de afgeschuinde kast

Vanwege de steeds toenemende behoefte aan meer vermogen kwam Quad in 1986 met de 606, naast de 405-2. De vermogenswinst lijkt gering t.o.v. de 405-2, 140 watt aan 8 ohm belasting i.p.v. 100 watt. De cijfers veranderen echter dramatisch bij 4 ohm en lager, de 606 en ook zijn opvolgers 707, 909, QSP en Artera leveren dan gemakkelijk 200 W en meer. Ter referentie: een originele 303 kan maximaal 28 W aan 4 ohm leveren. Terzijde: een door Quadrevisie gereviseerde Quad 303 levert aan 4 ohm ca. 60 watt.

Bij het beluisteren van de 606 versterker via een Quad elektrostaat zul je van al dit extra vermogen niet veel merken, juist in het midden en laag, waar de geluidsdruk het hoogst is, zal de ESL een hoge impedantie vertonen. Veel vermogen is hier dus niet nodig. Vandaar de goede resultaten met de 303 in combinatie met de ESL 63. Bij een direct vergelijk tussen een 303 en een 606 zal de 606 in het nadeel zijn, de vervorming, ruis en brom zijn in verhouding even laag als welke kwaliteitsversterker dan ook, in absolute zin kan het echter tegenvallen. Dit heeft ook te maken met de warrige specificaties in de HiFi: in plaats van bijvoorbeeld de absolute ruisbijdrage op te geven, wordt deze in verhouding tot het maximale uitgangsvermogen gespecificeerd. Uit mijn eigen ervaring: een 303 is stiller dan een 405 aangesloten op de ESL’s 55, pas bij de introductie van de Quad 520 pro versterker was de absolute ruisbijdrage lager. Vergelijken van de 303 in het werkgebied van de 606 kan dus niet, de 303 geeft simpel weg niet voldoende vermogen af. Dit alles geeft ook aan, dat, behalve uit status overwegingen, het kopen van een te grote versterker contraproductief is, financieel en in hoorbare kwaliteit. Voor de grote elektrostaten (989, 2905 en 2912) en de vele gewone moderne luidsprekers met laag rendement is de Quad 606 en zijn opvolgers wel een te overwegen keus. Uiteraard is alles mede afhankelijk van de demping van de kamer, de luistergewoonten en het soort muziek.


Quad 606


De 606 maakt gebruik van een voeding met een zogenaamde virtuele aarde. Dit is een slimme manier om de luidspreker te beschermen tegen gelijkspanning op de uitgang bij een defect van de versterker. Een voorwaarde hierbij is dat de gebruikte condensatoren in de voeding van onbesproken kwaliteit zijn en van voldoende grote capaciteit. En hier wrong de schoen tussen de techneut en de boekhouder. In de MKII won de techneut het van de boekhouder, de condensatoren in de voeding werden vergroot van 6.800 µF naar 15.000 µF, niet gering! Tevens werd een ringkern trafo toegepast in plaats van de veelal brommende bloktrafo. In mijn praktijk van reviseren en verbeteren zijn we tot een aantal oplossingen gekomen voor de 606. In de standaard revisie wordt elke 606 MKI op MKII niveau gebracht qua schakeling en condensator capaciteit. Ook wordt de ruis bijdrage gereduceerd. Voor een bestaande MKII, die al standaard een ringkern trafo bezit, kan de condensator capaciteit naar 22.000 µF gebracht worden voor een beperkte meerprijs. De MKI kan worden voorzien van een nieuwe door ons ontwikkelde voeding, met ingegoten ringkern trafo voor minimale brom, standaard wordt deze voeding voorzien van 22.000 µF condensatoren. Deze laatste optie rekent af met de door velen als storend ervaren brommende bloktrafo in de MKI. Quad zelf sprak nooit van een MKI of MKII, echter voor ons is dit een makkelijk te onthouden onderscheid.

Prijzen:
Quad 606 MKI eindversterker revisie standaard € 295,--
Quad 606 MKII eindversterker revisie standaard € 295,--
Quad 606 MKII eindversterker revisie met 22.000 µF elco’s € 345,--
Quad 606 MKI eindversterker revisie met nieuwe voeding en 22.000 µF elco’s € 595,--


Quad 306 Eindversterker

Moderator: Wim Molema 0654 364 916 / wim@quadrevisie.nl

Introductie 1986
Geproduceerd tot 1995
Totaal aantal 25.000

De verlate opvolger van de 303 eindversterker, maar zonder diens kwaliteiten. In feite zijn de 306 en de 606 (ook 707 en 909) allemaal gebouwd volgens het Current Dumping systeem van de 405 en allemaal de mindere van de 303. Ze hebben iets groezeligs in het hoog (de 405-2 het minst) en zijn uiterst gevoelig voor de voeding. Al na relatief korte tijd is het teruglopen van de eigenschappen van de voedingselco’s hoorbaar. Het zijn ook allemaal versterkers zonder gestabiliseerde voeding; de 303 heeft dat wèl en is daardoor minder gevoelig voor allerlei zaken die daaruit voortkomen. Het zou mij niet verbazen als de invloed die allerlei rommel afkomstig uit het lichtnet komt op de weergave heeft, te wijten is aan de gebrekkige en ongestabiliseerde voeding van de meeste versterkers. Met als gevolg dat men liever investeert in kostbare lichtnetfilters, terwijl de oorzaak in het ontwerp van de versterker zit.

Een servicebeurt omvat het vervangen van de voedingselco’s en wat klein materiaal. Ook worden de uitgangen vervangen die af fabriek wat gammel zijn uitgevallen. Origineel en gammel...

Prijs onderhoudsbeurt afhankelijk van de staat waarin de versterker verkeert. Standaard € 225,--


Quad ESL 57 en 63 Elektrostatische Luidsprekers

Moderator: Quad Musikwiedergabe, Gering / Manfred Stein - Bemiddeling Armand van Ommeren 0161 432451 armand@quadrevisie.nl

Introductie 1955
Geproduceerd tot 1985
Totaal aantal 54.000

Peter Walker besteedde een groot deel van zijn werkzame leven aan de ontwikkeling van luidsprekers, aanvankelijk met conusluidsprekers en een ribbon tweeter, maar al snel schakelde hij over op elektrostaten. De eerste ESL van Quad heette gewoon Quad Electrostatic Loudspeaker, er stond geen getal bij. Maar omdat de ESL 63 het getal 63 droeg voor het jaar (1963) waarin de ontwikkeling werd gestart, voegen velen het getal 57 aan de ‘oude’ ESL toe ter onderscheid. Niet helemaal correct want de ontwikkeling startte in 1955; in 1957 ging de oude ESL in productie. Het juiste cijfer zou dus 55 moeten zijn.


Nieuwbouw en revisie ESL - ook grills en pootjes

Nieuwbouw ESL 55





De ESL was dus geenszins de eerste poging van Peter Walker om een goede luidspreker te bouwen. En daarmee wordt inderdaad bedoeld dat hij – Peter – bestaande luidsprekers eigenlijk maar niks vond. Lang heeft hij gekeken en gewerkt met een ribbon systeem: een soort zig-zag opgevouwen bandje dat kan bewegen in een magnetisch veld; een systeem dat ook voor microfoons wordt gebruikt. Die microfoons zijn zeer kwetsbaar maar van sublieme kwaliteit!

Aanvankelijk gebruikte hij die ribbons voor het hoog, maar vond toch dat de wisselpunten tussen ribbon en conus voor laag en midden teveel problemen opleverden. Hij wilde een full range systeem en dat lukte niet met ribbons. Hij realiseerde zich toen dat de elektrostaat meteen al het voordeel had van een bewegende massa die bijna te vergelijken was met die van lucht! En bovendien hadden de verschillende elementen voor hoog, midden en laag een veel geleidelijker overgang met minder hoorbare bij-effecten.


Original ESL 55

Nieuwbouw ESLs van Quad Musikwiedergabe





De Quad elektrostaat was in 1955 bij zijn introductie de eerste full-range elektrostaat ter wereld. Alle andere zoals Janszen, maakten gebruik van een extra basluidspreker net als Martin Logan, Solostatic en Final. Een combinatie overigens die mij nooit heeft kunnen overtuigen, ook de combinatie Quad met Gradient niet.

Jaren geleden, toen ik nog luisterde naar de ESL 57 en op mijn werkkamer een paar AR 3A’s had, opperde vriend George Vermeulen (van de SoloSound in Hilversum) de mogelijkheid eens te luisteren naar een paar door hem gebouwde transmissielijnen met elektronische crossover bij die ESL’s voor het laag. Zo gezegd, zo gedaan en een paar weken later troonden in onze kamer achter de ESL’s twee ongeveer anderhalve meter hoge transmissielijnen met daarin de woofers van de AR 3A. Bij de installatie voorspelde George dat de wisselfrequentie zo rond de 50 Hz zou moeten liggen en dat het niveau al luisterend steeds zou worden verlaagd, en dat ik uiteindelijk tot de conclusie zou komen dat het resultaat optimaal is als je ze uitschakelt…

Hetgeen volkomen juist bleek. Zeker, bij sommige muziek wil je wel eens wat extra, maar voor serieus luisteren naar serieuze opnamen is het eigenlijk een hinderlijk bij-effect: het laag van de ESL is qua definitie veel beter en het onderscheid met het lage middengebied aanzienlijk duidelijker dan dat van vrijwel alle conusluidsprekers. Dat is me altijd bij gebleven en maakte toen al duidelijk dat het laag van de ESL weliswaar sterk afloopt, maar dat de kwaliteit van het laag, vooral de definitie, superieur is. Theoretisch geen verrassing, maar in de praktijk blijkbaar wel.

Het sterke punt van de ESL 57 is het middengebied, stemmen, strijkers en blazers worden uiterst realistisch weergegeven en hoort nog altijd tot het beste wat er op luidsprekergebied bestaat. In het hoog zitten wat grillige piekjes die velen wel aantrekkelijk vinden, hangt van de soort muziek af die je speelt, maar die anderen toch weer minder prettig vinden. Het enige echte grote minpunt is niet het gebrek aan laag wat steeds weer als argument wordt gebruikt, maar de afstraling, de spreidingsdiagram. De spreiding is gebrekkig, hoewel dit bij de gereviseerde en nieuw gebouwde ESL’s van Quad-Musikwiedergabe aanzienlijk beter is; ook die pieken in het hoog zijn aanzienlijk milder. Bij de originele ESL verandert het hoog al door uw hoofd te draaien en dat is hinderlijk en onrustig. Anderzijds is deze afstraling een voordeel in minder goede ruimten omdat de luidspreker de zijwanden aanzienlijk minder aanspreekt dan breed afstralende luidsprekers. Tweede voordeel is de geringe verticale spreiding die voorkomt dat het laag gaat ‘boemen’ door reflectie tegen de vloer juist voor de luidspreker. De beperkte spreiding in het hoog is de reden dat ik ze jarenlang heb gebruikt bij het opnemen van klassieke muziek in allerlei zalen en kerken. In een sacristie of consistoriekamer waar je nog nooit eerder was geweest, misleiden deze luidsprekers je minder dan andere luidsprekers.

Bij Quad Musikwiedergabe nam men jaren gelden de productie apparatuur van Quad in Engeland over en bouwt nu de elementen nieuw op dezelfde manier maar met betere materialen en meer toewijding, wat in het hoorbare resultaat bijzonder goed merkbaar is. Mocht u zelf naar Duitsland (willen) gaan, een bezoek aan Quad Musikwiedergabe (na afspraak) in Gering bij Koblenz is een aanrader! Wel tevoren een afspraak maken!

Nog altijd is de ESL 57, zéker voor kamermuziek en jazz, een meer dan voortreffelijke luidspreker die terecht door velen wordt gekoesterd en gelukkig altijd te restaureren en zelfs nieuw gebouwd leverbaar is.

QUAD MUSIKWIEDERGABE INFORMATIE

Revisie ESL 57 elektrostatische luidspreker (via Quad Musikwiedergabe – zie ook website www.quad-musik.com)

- Transport naar Duitsland en terug € 100 per eigen vervoer (per paar)
- Vaste kosten demontage en montage € 130 per luidspreker (ook bij niet repareren)
- Reparatie/revisie na prijsopgave (reken op € 1000 - € 2500 per paar)
- Prijzen exclusief BTW

Totaal gerestaureerde Quad ESL 57 door Quad Musikwiedergabe
Met nieuwe elementen en nieuwe hoogspanning. Grills naar keuze zwart of zilver. Andere kleuren op aanvraag.
Prijs per paar € 3.995,-- incl. BTW

Nieuwbouw Quad ESL 57 van Quad Musikwiedergabe
Geheel nieuw gebouwde ESL met nieuwe elementen en elektronica. Ook de kast en de grill zijn nieuw (grills van de oorspronkelijke fabrikant in Engeland!) met veel betere materialen en zorgvuldige bouw en leverbaar in vele kleuren. Standaard zwart of brons.
Prijs € 5.400 per paar incl. BTW

Nieuwbouw Quad ESL 57 QA (Quad Musikwiedergabe, Gering)
Een verdere ontwikkeling van de ESL met nieuwe elementen en elektronica. Leverbaar in zwart of brons.
Prijs € 8.000 per paar incl. BTW


Quad ESL 63 elektrostatische luidspreker


Introductie 1981 (ontwerp was gereed in 1963 vandaar de naam)
Geproduceerd tot 1999
Totaal aantal 35.000


ESL 988

Nieuwbouw ESLs van Quad Musikwiedergabe 2





De ESL 63 is een totaal andere luidspreker dan de 57. De slimme constructie met de concentrische ringen en de bijbehorende vertragingslijnen (toelichting elders op de site) zorgen voor een uitstekende spreiding en de constructie is zodanig dat de piekerigheid van de 57 geheel wordt vermeden. De wat gammele houten structuur van de originele 57 is verlaten en vervangen door een metalen frame dat aanzienlijk solider is dan de oude constructie, hoewel ook nog voor verbetering vatbaar zoals de nieuwere versies uit Duitsland laten horen. Dat zorgt ervoor dat velen de ESL 63 saai vinden vergeleken met de ESL 57 net zoals velen de 34 voorversterker frisser vinden klinken dan de 33.


Quad Musikwiedergabe ESL 63 QA

Nieuwbouw ESL 63 in metalen uitvoering

ESL 63 in originele vorm (kleur naar keuze)





Destijds bij de bespreking van de ESL 63 in 1981 luisterde ik zelf nog naar de 57 en vond ook de 63 wat teleurstellend: niet spectaculair en eigenlijk saai. Tot ik na zes weken de oude 57 weer op zijn plaats zette en werkelijk van mijn stoel viel van verbazing over de nu ineens opvallende piekjes die de 63 niet had. Dat de ESL 63 in het laag wat verder doorliep en de spreiding veel beter was, deed helemaal de deur dicht. Ik was toen volledig overtuigd. En dat ben ik nog, hoewel de nieuw gebouwde 57 van Quad-Musik op een reeks punten hoger scoort dan de originele. En voor bepaalde muziek, als gezegd, is het nog altijd een sublieme, wat intiemere luidspreker (kamermuziek en jazz).

Revisie ESL 63 elektrostatische luidspreker
(via Quad Musikwiedergabe – zie ook website www.quad-musik.com)

- Transport naar Duitsland en terug € 100 per eigen vervoer (per paar)
- Vaste kosten demontage en montage € 130 per luidspreker (ook bij niet repareren)
- Reparatie/revisie na prijsopgave (reken op € 1000 - € 3000 per paar)
- Frameversterking per paar € 600 extra
- Prijzen excl. BTW
- Kleuren doek, hout en voet bespreekbaar

Gereviseerde ESL 63 elektrostatische luidspreker
Prijs: € 4.850,-- per paar incl. BTW

Totaal gereviseerde ESL 63 met frameversterking
De geweldige ESL 63 QA van Quad Musikwiedergabe kost een aanzienlijk bedrag: het dubbele van een gereviseerd paar! Er is echter een zeer aantrekkelijke tussenweg door in de gereviseerde ESL 63 een paar verbeteringen van de ESL 63 QA op te nemen. Deze versie bezit ik nu een paar jaar en ik ben telkens weer verrast en enthousiast over deze luidspreker. Hij is rustiger dan de originele 63 en vooral het laag en lage middengebied zijn indrukwekkend verbeterd.
Prijs: € 5.600,-- per paar incl. BTW (dé aanrader in mijn ogen!)

Nieuwbouw Quad ESL 63 QA (Quad Musikwiedergabe, Gering)
Prijs: € 9.999,-- per paar

ESL 988 – 989
Ik verwijs graag naar de andere artikelen over ESL’s en kan hier alleen een wisselend beeld signaleren: er zijn verschillende productieversies van de 988 en 989 in omloop en een deel daarvan vind ik geen aanrader. De 989 vind ik sowieso teveel laag hebben, is ook wat ongecontroleerd; de 988 is in zijn beperking duidelijk de betere. Ikzelf gebruikte een aantal jaren de blauw/grijze versie die ik absoluut de betere vind.

ESL 2805 – 2905
De bespreking van de 2805 vindt u elders op de site en die viel me tegen. Het karakter is wat omgebogen naar de Duitse smaak: hij geeft wat meer laag en hoog. Dat komt mogelijk wat meer overeen met de smaak van de moderne mens, maar mij bevalt het niet. Voor de grotere 2905 geldt hetzelfde als voor de 989: te veel en niet gecontroleerd genoeg.

ESL 63 QA
De door Quad Musikwiedergabe nieuw gebouwde ESL 63 QA is de beste luidspreker die ik ken. Zie bespreking elders op de site.




Kopen ESL's


Voor een nieuwe elektrostaat moet je veel geld neertellen, vandaar dat het aantrekkelijk lijkt om naar gebruikte exemplaren om te zien. Maar het kopen van elektrostaten is per definitie een hachelijke onderneming, vooral vanwege de zeker in het verleden belabberde productiekwaliteit die dan ook vaak de aanleiding is om ze weg te doen. En dan zit de koper die denkt een goede deal te hebben gesloten met luidsprekers die een kostbare revisie moeten ondergaan. Daarom is het heel verstandig dat u zich realiseert dat een paar goed functionerende elektrostaten u zonder meer op 2 tot 3000 euro komt te staan. Dat kan zijn door direct bij Quad-Musikwiedergabe (al dan niet via Quadrevisie in Nederland) een paar gereviseerde elektrostaten te kopen, dan wel goedkoop een paar te kopen en die te laten reviseren. Het laatste houdt wel iets meer risico in.

Er bestaat dan ook nog de mogelijkheid geheel nieuw gebouwde exemplaren te kopen die met betere materialen als vroeger en met veel aandacht voor detail op de originele productie-apparatuur van Quad in Duitsland worden gebouwd: een geniaal Engels ontwerp door toegewijde Duitse vakmensen gebouwd. Dit geldt zowel voor de ESL 57 als voor de ESL 63. Van beide bestaat dan nog een aanzienlijk opgewaardeerde versie: de ESL 57 QA en de ESL 63 QA. Die laatste is de beste luidspreker die ik ooit heb gehoord. Zie bespreking.

Problemen
Het is dus eigenlijk niet zo verstandig zomaar een paar gebruikte ESL’s aan te schaffen. Het is nagenoeg ondenkbaar dat u niet binnen korte tijd voor een kostbare revisie staat. Vanwege de al genoemde matige (…) productiekwaliteit ontstaat schade die vaak tot vervangen van elementen leidt. Bedenk daarbij dat je bezwaarlijk inéén van beide luidsprekers een element kunt vervangen, zonder dat ook in de andere te doen. Het hoorbare kwaliteitsverschil is zo groot dat dit niet prettig is om naar te luisteren.

In veel gevallen (ESL 55) zijn de audiotrafo en het houten frame het enige dat nog bruikbaar is… Natuurlijk zal er links of rechts best wel een echt goed paar zijn dat door de verkoper vanwege onwetendheid voor een lage prijs wordt verkocht, maar dat is een uitzondering. Let bij het luisteren altijd op rammelen en andere bijgeluiden. Bij de ESL 63 kan een klein rubber dopje op de voet worden verwijderd en als u daarin kijkt ziet u een neon lampje dat regelmatig even oplicht. Optimaal is de situatie wanneer het eens in de 30 seconden oplicht, iets vaker mag, maar meer dan eens in de 10 seconden duidt op het weglekken van hoogspanning. Visuele inspectie kan met een zaklantaarn om te zien of de cellofaan stofafdichting nog intact is, Bij de 63 dient dan de sok even losgemaakt te worden door het plankje op de bovenzijde los te nemen (naar rechts schuiven) en het doek naar beneden te schuiven.

Voor alle elektrostaten geldt dat het verstandig is, zeg maar noodzakelijk, ze continu aan te laten staan. Eindversterkers zou ik niet meer dan eens per dag aan en uit zetten.

Levensduur
Elektrostaten hebben een slechte naam als het gaat om betrouwbaarheid en onderhoud. Dat komt grotendeels door de slechte (Engelse) productiekwaliteit, denk maar aan de auto-industrie. Eenmaal goed in elkaar gezet met eersteklas materialen, kan er vele jaren onbezorgd naar worden geluisterd.

De ESL 55 (57) is niet voorzien van een beveiliging en dient daarom te worden aangesloten op een versterker die niet meer vermogen kan leveren dan de luidspreker hebben kan. Anders dan bij gewone luidsprekers blaas je een ESL 57 in enkele seconden op als je over de schreef gaat. Een conusluidspreker warmt langzaam op en verbrandt uiteindelijk. Een elektrostaat slaat bij overbelasting over en dan zit er een brandgat in het membraan, iets dat in seconden kan zijn gebeurd. Bij de door Quad-Musikwiedergabe gefabriceerde elementen komt dit overigens nagenoeg niet meer voor.

De ESL 63 en latere typen hebben een eigen beveiliging die de ingang kortsluit wanneer het te gek wordt. Nadeel daarvan is dat dit betekent dat de uitgang van de versterker wordt kortgesloten en veel versterkers lusten dat niet. Ik ken een geval van een volledig gesmolten uitgangsrelais van een bekend merk doordat de luidspreker de ingang kortsloot, waarop de versterker uitschakelde en de luidspreker de ingang weer vrij gaf. Daarop schakelde de versterker weer in het spelletje herhaalde zich op een zeer hoog tempo waarop het uitgangsrelais van de versterker smeltend de geest gaf..

Resumé
Wanneer u belangstelling heeft voor een paar nieuwe, gereviseerde of gebruikte elektrostaten dient u minimaal uit te gaan van een bedrag rond de 2500 euro. Het is dan verstandig een gereviseerd paar te kopen en niet het risico te nemen dat uw voor bijvoorbeeld 500 euro gekochte paar, nog een revisie van 2500 euro moet ondergaan. Voor hetzelfde of minder koopt u een paar met garantie. Alle onderdelen, grills, houten lijsten, pootjes, doek, het is allemaal leverbaar zoals u op de website van Quad Musikwiedergabe kunt lezen.